Si voltamos a vista atrás, podemos ainda recordar de cando se institucionalizaba todo o que tiña que ver con atender as necesidades da infancia. Pero fai 40 anos, máis menos, irrumpiu en escea o concepto de atención precoz, o que agora chámase «atención temperá«, cando nos referimos a atender as necesidades dos nenos e nenas que teñén entre 0 e 6 anos.

Na Plataforma de Organizacións de Infancia Galicia, a Asociación Galega de Atención Temperá (Agat) é unha entidade adicada a «divulgar as novidades tecnolóxicas e metodolóxicas e achegar ás familias todos os coñecementos e medios para ofrecerlles aos nenos e nenas con déficits ou con risco de padecelos, un conxunto de accións optimizadoras e compensadoras que faciliten  a súa axeitada maduración en todos os ámbitos e que lles permita acadar o máximo nivel de desenvolvemento persoal e de integración social».

En AGAT teñen moi claro que «temos que estar cerca das familias e da infancia no seu entorno natural».

Cando falamos de atención temperá en AGAT se ocupan dos problemas evolutivos que ten a infancia entre os 0 e 6 anos. «Atendemos a vulnerabilidade evolutiva que provén de factores complexos: biolóxicos, psicosociais, sociais… Ademais a vulnerabilidade evolutiva conleva para encauzar o desenvolvemento axeitado moitas necesidades; de saúde, nutricionais, relacións, de afecto, necesita tempo de calidade, coidadores estables…

En AGAT comprenderon desde os seus inicios que a parte técnica ten que ir acompañada da participación da infancia e a súa familia, neste sentido, a atención temperá deixou de ser unha cuestión sólo técnica.

AGAT construíu unha rede galega de atención temperá con características de proximidade. É unha rede gratuita e para todas as familias con menores de idade o seu cargo, entre 0 e 6 anos, en situación de vulnerabilidade evolutiva. Destacan o papel do pediatra porque vincula outros servizos como a escola eos servizos sociais de cada comunidade.

Hai quen aínda pensan que a atención temperá está vinculada a grandes problemas, cando é siempre necesaria e neste sentido, a Sociedade anda un pouquiño despistada. Pasamos dunhna crianza na casa, entre hirmáns, primos… a medrar dentro dun itinerario que non ten en conta as necesidades propias da infancia entre 0 e 6 anos. En AGAT falan de «Crise na cultura da crianza«.

Pais desocupados dos seus fillos, adictos as novas tecnoloxías, volcados cos seus traballos como prioridade, que deixan en máns da televisión os momentos de ocio da infancia o seu cargo …

Entre os 0 e 6 anos a infancia necesita un adulto en donde mirarse con proxección de futuro e en quen atopar unha mirada estable cando a necesite.

Universalizar a educación entre 0 e 6 anos

En AGAT recordan que entre os 0 e 6 anos a infancia necesita unha educación que personalice para evitar que os nenos e nenas medren como si estiveran institucionalizados. Hai experiencia sobre o terreo suficente que demostra que a infancia necesita: seguridade afectiva; e un entorno que lle axude a explorar para ter ganas de ir adentrándose no mundo adulto.

Os problemas evolutivos son transversais, cualquera neno ou nena de cualquera familia pode terlos, pero si ademais se dan condicións de adversidade no seu entorno a cousa complícase. É decir, a adversidade sí conta á hora da desigualdade y coidado coas desigualdades invisibles que inflúen na evolución da infancia entre 0 e 6 anos.

Invertir en atención temperá é garantir os sistemas futuros. A paradoxa é que cada vez hai máis recursos pero a infancia atópase á vez nunha sociedade poco sensible as súas necesidades e aquí comezan os problemas evolutivos.

Onde temos que loitar?

A Unión Europea dixo de maneira contundente desde o ano 2005: hai que acompañar os pais e nais para unha parentalidade positiva. Tamén hai que sensibilizar á escola sobre a importancia da seguridade afectiva dos nenos e necas que conviven dentro del aula; e cando hai situacións adversas necesitamos servizos que permitan recuperar o bó desenvolvemento con axuda de todos os que forman parte da vida da infancia.

Agat é unha rede de profesionais que conta con tres unidades de desenvolvemento infantil e apoio familiar nas comarcas de Bergantiños, Deza e Salnés.